Chi phí ngầm của Internet mà có thể bạn không biết ?

/in /by

Để có thể sử dụng internet mượt mà bạn có thể không biết chi phí ngầm của internet đang tác động thế nào đối với thiên nhiên môi trường, cùng tìm hiểu nhé.

Chi phí ngầm của Internet mà có thể bạn không biết ?

Để internet hoạt động mượt mà mỗi ngày đòi hỏi một lượng năng lượng là rất lớn, được cung cấp cho các trạm phát sóng di động, trung tâm dữ liệu, nguồn năng lượng này có thể lấy từ việc khai thác dầu thô, khai thác than để phục vụ cho các lò đốt tạo ra điện năng. Tác động môi trường của Internet được xem là tương đối nhỏ, nhưng nó bắt đầu gia tăng trong vài năm gần đây.

Ảnh hưởng khi internet đã trở thành thói quen của mọi người, đặc biệt là khi AI, hay số lượng thiết bị sở hữu như di động, laptop, máy tính bảng tăng mạnh. Hiểu rõ việc phát triển công nghệ có tác động như thế nào với môi trường sẽ giúp giảm thiểu lượng năng lượng tiêu hao.

Tiềm năng đi đôi với tác động

Internet là một mạng lưới rộng lớn được kết nối giữa các trung tâm dữ liệu, thiết bị và bộ định tuyến (router), thông qua đủ loại cáp, dải tần số và tín hiệu vô tuyến.

Thuật ngữ gọi là ngành Công nghệ Thông tin và Truyền thông (ICT), bao gồm cả các thiết bị như radio và truyền hình, và mở rộng sang công nghệ tương tự (analog).

Edward Oughton, giáo sư ngành khoa học dữ liệu địa lý và điện toán không gian tại Đại học George Mason, đã chia sẻ rằng ngành viễn thông này đóng góp 3,6% lượng khí thải CO2 toàn cầu. Ấy là có chỉ mới có khoảng 40% dân số trên toàn thế giới được tiếp cận dịch vụ internet mỗi ngày.

Ngoài ra còn chưa tính việc khai thác các vật liệu hiếm, sản xuất chip và và để kết nối mọi thứ với nhau còn tốn một khoảng phí vận chuyển khổng lồ. Ngoài năng lượng thì nước là một vấn đề để các trung tâm viễn thông hoạt động do các máy tính luôn hoạt động ở nhiệt độ cao và cần phải làm mát liên tục.

Chi phí ngầm của Internet mà có thể bạn không biết ?

Chi phí ngầm của Internet mà có thể bạn không biết ?

Cách chúng ta kết nối internet tạo nên kết quả mang lại

Theo CNET, cáp quang là loại kết nối Internet tiết kiệm năng lượng và bền vững với môi trường nhất. Giáo sư Oughton chia sẻ photon đi qua trong sợi cáp tiêu tốn rất ít năng lượng.

Nghiên cứu từ Hiệp hội Băng thông rộng Cáp quang (FBA) đã phát hiện ra dấu chân carbon của cáp quang thấp hơn so với cáp đồng trục lai (hybrid fiber coax) từ các thông số liên quan đến tính bền vững, chi phí nguyên vật liệu và vận hành. Tuy việc triển khai hạ tầng có thể gây xáo trộn hệ sinh thái hoặc, gia tăng lượng khí CO2 ban đầu, tuy nhiên chỉ sau 6 năm sử dụng, lượng khí này giảm đáng kể và mang lại lợi ích lâu dài.

Dù là giải pháp tối ưu, cáp quang vẫn chưa phủ sóng tới nhiều khu vực vùng xâu, vùng xa. Nhiều hộ gia đình nghèo ở nông thôn vẫn chưa được tiếp cận, hai là vẫn chọn dùng mạng truyền thống như cáp đồng trục và DSL.

Cáp đồng trục không có băng thông lớn như cáp quang và không thể kết nối ở khoảng cách quá xa, dẫn đến suy hao nhiều hơn. Nghiên cứu của FBA cho thấy Internet cáp quang không chỉ giảm tiêu thụ điện năng và lượng khí thải carbon từ 93-96% so vớ các loại cáp cũ (cáp lai quang-đồng và DOCSIS 4.0).

Hầu hết các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông lớn tại Việt Nam đã bỏ cáp đồng trục, gọi công nghệ này là “ngốn năng lượng” và khó bảo trì. Qua đó, người dùng chuyển từ DSL sang các dịch vụ cáp quang tốc độ cao hoặc internet vệ tinh ( sắp tới có Starlink ).

Bên cạnh đó, Mạng di động 5G đang tăng trưởng bùng nổ để thay thế cho internet có dây. Mạng tiếp cận được cả khu vực hẻo lánh hoặc khó tiếp cận, nhưng nó lại tiêu tốn nhiều năng lượng hơn để truyền cùng một lượng dữ liệu.

Vì công nghệ  5G dựa vào các dải tần số thay vì truyền tải dữ liệu trực tiếp qua cáp, do đó mạng dễ bị tắc nghẽn và mất tín hiệu, nhất là khi truyền ở khoảng cách xa. Bài nghiên cứu của Oughton, công bố vào tháng 7/2025, nhấn mạnh mức tiêu thụ năng lượng cao của mạng 4G và 5G tại các nước đang phát triển ở châu Á, đồng thời chỉ ra rằng hộ gia đình ở vùng nông thôn tiêu thụ năng lượng nhiều hơn so với hộ ở đô thị.

Giống như Mạng di động 5G, các vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) đã bắt đầu tiếp cận người dùng ( Startlink của Elon Musk ). Điểm khác biệt của Internet vệ tinh là ở khả năng phủ sóng rộng khắp, không cần dây cáp hay cơ sở hạ tầng có sẵn để kết nối.

AI và trung tâm dữ liệu

Với tìm kiếm Google Search hoặc Safari, bạn đang truy cập vào một trung tâm dữ liệu (data center), sự việc diễn ra ngay tức khắc. Dù tiêu thụ rất nhiều điện năng, lượng nước khổng lồ và thải ra chất ô nhiễm, việc này đã diễn ra khá bình thường trong hơn 20 năm vừa qua.

Tuy nhiên, sự ra đời của AI đã thay đổi cách chúng ta sử dụng internet. Các trung tâm dữ liệu vận hành mô hình ngôn ngữ lớn đang tiêu thụ năng lượng khổng lồ, báo động một hiểm họa có thể diễn ra trong tương lai.

Phòng thí nghiệm Berkeley, nơi đo lường về mức sử dụng trung tâm dữ liệu tại Mỹ, đang khá lo lắng về tiêu thụ năng lượng do AI. Dự kiến cho rằng đến năm 2028, hơn 90% năng lượng máy chủ AI sẽ tiêu hao lượng điện gấp nhiều lần các trung tâm quy mô lớn và dữ liệu chia sẻ.

Chi phí máy chủ của dịch vụ đám mây hay internet chỉ tiêu thụ rơi vào khoảng 5, hoặc dưới 10 kilowatt. Con số báo động khi tăng từ 3 đến 10 lần so với một giá máy chủ AI, giáo sư Shaolai Ren, chuyên ngành kỹ thuật điện và máy tính tại Đại học California, chia sẻ.

Sử dụng AI còn gây ô nhiễm nước và tình hình không khí thêm trầm trọng. Nghiên cứu từ Đại học California, Riverside cho thấy soạn email dài 100 từ bằng AI tiêu tốn khoảng 519 ml chất làm mát. Một bài khác của trường cũng nói rằng tổng chi phí sức khỏe cộng đồng do các trung tâm dữ liệu tại Mỹ gây ra vượt qua mức phát thải từ xe cộ trên đường tại các bang lớn như California.

Dù khả năng tiếp cận Internet phụ thuộc vào khu vực sinh sống khác nhau, mỗi người hiểu rõ tác động môi trường của công nghệ giúp đưa ra lựa chọn sáng suốt hơn. Người dùng có thể ưu tiên thiết bị bền, ít thay mới, tắt AI hoặc giảm dùng những tác vụ nặng khi không cần thiết. Hãy lựa chọn kết nối qua cáp quang thay vì các lựa chọn tiêu tốn năng lượng như 5G hoặc DSL.

Rate this post