Chi phí sử dụng AI cho doanh nghiệp không còn rẻ
Chi phí sử dụng AI cho doanh nghiệp không còn rẻ như trước đây buộc doanh nghiệp lựa chọn giữa việc tự động hóa hay thuê người có kỹ năng.
Khi trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh bùng nổ, nhiều doanh nghiệp đã vội vàng chuyển đổi thay thế hoạt động con người bằng các công cụ AI phái sinh, tăng năng suất và tự động hóa những công việc có thể lập trình lập đi lặp lại. Tuy nhiên khi đưa AI vào thay thế con người trong công việc thực tế, bức tranh tài chính bắt đầu phức tạp hơn. AI không phải chỉ là một công cụ có thể bật lên sử dụng mà không cần có người lập trình, mà còn kéo theo phí thuê bao hàng tháng, dữ liệu, bảo mật và nhân sự vận hành.
Trong nhiều doanh nghiệp lớn, chi phí tính toán phục vụ cho việc sử dụng các mô hình AI đã cao hơn chi phí trả cho nhân viên. Bryan Catanzaro, Phó chủ tịch mảng deep learning ứng dụng tại Nvidia, cho biết việc sử dụng AI trả phí liên tục phát sinh mỗi khi hết dung lượng giới hạn khiến cho công việc trở nên đắt đỏ hơn cả việc thuê nhân viên làm việc lâu dài. Nhận định này không phải chứng minh rằng AI có chi phí cao hơn nhân lực, nhưng chứng minh rằng việc cho rằng AI có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm nhiều chi phí không còn được như ban đầu.
Lý do các hệ thống AI khiến doanh nghiệp đốt tiền
Khoản chi phí đắt đỏ khi doanh nghiệp vận hành các ứng dụng AI chính là chi phí tính toán. Các mô hình AI chính xác đòi hỏi năng lực xử lý cực lớn, các doanh nghiệp thường dùng các công cụ AI trả phí tự động cho chăm sóc khách hàng, lập trình, phân tích dữ liệu hoặc xử lý tài liệu nội bộ. Khi càng có nhiều người trong doanh nghiệp sử dụng, chi phí thuê phần mềm và chi phí vận hành từ đó đội lên tăng vọt.
Với doanh nghiệp, chi phí AI không dừng không chỉ phụ thuộc vào thuê công cụ hoặc trả phí API. Để đưa AI vào các công cụ làm việc như máy tính, hệ thống, dây chuyền, họ phải làm sạch dữ liệu, liên kết AI với phần mềm công ty, thiết lập quyền truy cập, bảo mật các dữ liệu quan trọng và xây dựng quy trình kiểm soát đầu ra. Điều này đòi hỏi phải tốn chi phí thuê những kỹ sư an ninh mạng, người am hiểu lập trình hệ thống vận hành kiểm tra.
AI tạo sinh cũng chưa thể tự động hoạt động xử lý mọi việc mà không cần con người đưa ra các yêu cầu lập trình và các câu lệnh. Công nghệ vẫn còn có nhiều hạn chế từ việc hiểu sai ngữ cảnh, dữ liệu hoàn toàn bịa đặt, các đáp án sai lầm. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp phải cẩn trọng khi dùng AI để trả lời tự động các câu hỏi của khách hàng nếu không muốn dính vào các trách nhiệm pháp lý. Đặc biệt quan trọng trong các lĩnh vực liên quan khách hàng, tài chính, y tế, pháp lý hoặc dữ liệu nhạy cảm.

Chi phí sử dụng AI cho doanh nghiệp không còn rẻ
Điều đó khiến AI không thể thay thế lao động mà là doanh nghiệp phải trả chi phí cao hơn để thuê những nhân sự có kỹ năng AI sau đó sa thải những nhân sự truyền thống. Doanh nghiệp vẫn gánh những khoản chi phí mới cho công nghệ, đồng thời vẫn cần con người giám sát, lập trình điều chỉnh để cho hệ thống vận hành an toàn.
Các tập đoàn khổng lồ toàn cầu cũng đang bùng nổ cuộc đua xây dựng hạ tầng AI khiến cho chi phí tăng vọt. Microsoft công bố kế hoạch đầu tư 25 tỉ AUD, tương đương 17,9 tỉ USD vào Úc đến năm 2029 để mở rộng năng lực AI, điện toán đám mây, an ninh mạng và đào tạo kỹ năng. Những khoản đầu tư như vậy cho thấy AI không chỉ là phần mềm mà còn là trung tâm dữ liệu, chip xử lý, điện năng và mạng lưới vận hành quy mô lớn.
Doanh nghiệp cần tính toán kỹ cho các chi phí từ AI
Khi chi phí vận hành tăng, doanh nghiệp cũng cần cân đối lại tài chính. Trước đây, doanh nghiệp nào không có sử dụng AI bị xem lại chậm chân, chưa chịu thay đổi. Hiện nay, trọng tâm đang chuyển sang một câu hỏi thực tế hơn: liệu vào đầu tư vào AI cho doanh nghiệp có mang lại hiệu quả hơn.
Hãng nghiên cứu Gartner dự báo chi tiêu CNTT toàn cầu năm 2026 đạt 6.310 tỉ USD, tăng 13,5% so với năm 2025. Động lực của ngành phụ thuộc vào việc xây dựng trí tuệ nhân tao, điện toán đám mây. Điều này cho thấy AI đang tạo ra một bong bóng công nghệ mới thay thế cho thế giới ảo của Meta hay bong bóng Dotcom trước kia.
Áp lực hoàn vốn đối với các gã khổng lồ công nghệ cũng không hệ dễ, đầu tư AI với chi phí đắt đỏ như hiện nay nhưng lợi nhuận thu về chỉ được ước lượng trong tương lai. Với các dự án phức tạp hơn, doanh nghiệp cần tập trung vào hiệu quả mang lại thay vì chỉ theo đuổi các công việc có thể dùng AI mà không cần con người.
Doanh nghiệp cần tính toán hiệu quả sử dụng AI trong điều kiện thực tế. Thay vì sa thải những nhân sự có kinh nghiệm lâu năm, các doanh nghiệp nên lựa chọn sử dụng AI để hỗ trợ từng phần công việc đơn giản như tóm tắt tài liệu, gợi ý phản hồi khách hàng, viết mã, chọn lọc nội dung, tìm kiếm lỗi quy trình. Những phần việc đơn giản này AI có thể xử lý nhanh mà không phải trả phí hay dùng những công cụ đắt tiền.
AI có thể rẻ phụ thuộc vào cách người dùng sử dụng nó cho mục đích gì, nhất là khi mô hình hiệu quả hơn và cạnh tranh giữa các nhà cung cấp tăng lên. Nhưng ở cấp doanh nghiệp, tổng chi phí sẽ tăng hơn nhiều lần do hầu hết đều cài đặt các công cụ AI có trả phí cho nhân viên, điều này khiến chi phí đội lên nhiều lần nếu nhà cung cấp tăng giá các công cụ .
Vì vậy, so sánh AI đắt hay rẻ không còn lằn ranh tuyệt đối. Chủ yếu doanh nghiệp sử dụng AI cho các công việc gì, ở quy mô nào và có cảm thấy công việc được cải thiện hiệu quả hay không. Việc doanh nghiệp vận dụng AI không bằng thuê những nhân sự có giá trị biết cách sử dụng AI cho từng công việc khác nhau.

Nguyễn Anh Huy , 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Bưu Chính Viễn thông, an ninh mạng, Tiến Sĩ.

CÔNG TY CP VIỄN THÔNG FPT


